BİBERİYE YAĞI ETKİLERİ VE TARİHTEKİ YERİ

Biberiye yağı (Rosmarinus officinalis essential oil) aromaterapide ve geleneksel tıpta uzun süredir kullanılan bitkisel bir yağdır, insan fizyolojisi üzerinden birden fazla etkisi vardır fakat biz bu yazıda hafıza üzerindeki etkileri ve tarihteki yeri hakkında konuşacağız.

Tarihin belirli dönemlerinde belirli amaçlar için kullanılmıştır mesela

ANTİK YUNAN VE ROMA UYGARLIKLARI

Biberiye, Antik Yunan’da hafıza güçlendirici, arındırcı ve kutsal bir bitki olarak görülürdü. Öğrenciler, biberiyenin zihni keskinleştirdiğine inanarak sınavlara çalışırken saçlarına biberiye takarlardı. 

ORTA ÇAĞ AVRUPASI

Biberiye, salgın hastalıklara karşı koruyu olarak görülüyordu; kara veba döneminde, biberiye ve sirke karışımı dezenfektan olarak kullanılmıştır. Aynı zamanda büyülerde ve “kötü ruhlara” karşı koruyucu olduğu düşünülürdü.

Düğün törenlerinde sadakat ve anımsama sembolü olarak gelinlere biberiye dalları verilerek kutlama yapılırdı.

OSMANLI VE İSLAM TIBBINDA

İbn-i Sina’nın “El-Kanun fi’t-Tıbb” adlı eserinde biberiyenin zihin açıcı ve mideyi kuvvetlendirici özelliklerinden bahsedilmiştir. 

Aynı zamanda Osmanlı döneminde elde edilen biberiye esansı, kokulu sular ve merhemler içerisinde de sıklıkla kullanılmıştır.

RÖNESANS VE SONRASI 

14. yüzyılda Macar Kraliçesi Elizabeth için hazırlandığına inanılan “Macar Suyu” adı verilen ilk alkol bazlı parfüm biberiye yağını ana bileşen olarak içeriyordu.

17-18. yüzyılda Avrupa’daki herbalistler; biberiye yağının melankoli, baş ağrısı ve romatizmal ağrılara karşı ilaç olarak kullanıyorlardı.

Biberiye yağının tarihteki yeri kısaca bu şekilde tarihteki kullanımının biberiye yağının içerisindeki maddelerle bahsedeyim  (bileşenlerin yüzdeleri değişebilir):

• %30-50 oranında 1,8-Cineole (Eucalyptol), bu kimyasal madde hafızayı kuvvetlendirme etkisinin başlıca sorumlusudur. Bunu asetilkolin düzeyini artırarak veya koku yoluyla beyin bölgelerini uyarıp duyusal hafızayı tetikleyerek yapar.
• %10-25 oranında Camphor (kafur), bu kimyasal kas gevşetici ve ağrı kesici etkiler gösterir aynı zamanda deriye uygulandığında lokal ısı artışı sağlar.
• %10-20 oranında α-Pinene, antimikrobiyal ve antioksidan özellik taşır.
• %1-6 oranında Verbenone, hücre yenileyici etkilere sahiptir.
• %2-5 oranında Borneol, hücre geçirgenliğini artırarak diğer maddelerin emilimini kolaylaştırabilir aynı zamanda antiviral (virüs enfeksiyonlarına karşı kullanılan savunma)
• Camphene, Limonene, Myrcene, β-Pinene, Linalool gibi kimyasallar, ruh halini dengeleyici etkiler gösterebilir.

Başlıca içeriğindeki kimyasallar bunlar.

Peki bu iki yağ, içerik ve etki açısından nasıl farklılaşır?

• Biberiye yağı, yoğun olarak 1,8-cineole, kafur ve α-pinen gibi bileşenler içerir. Bu maddeler sinir sistemini uyararak dikkati ve hafızayı artırır.

 Lavanta yağı ise linalool ve linalil asetat gibi yatıştırıcı bileşenler açısından zengindir. Bu özellikleriyle stres, anksiyete ve uyku problemlerinde rahatlatıcı bir etki sağlar.

• Lavanta yağının tatlı, çiçeksi, hafif odunsu bir kokuya sahipken biberiye yağının ise yoğun, taze, reçinemsi ve otsu bir kokuya sahiptir.
• Biberiye yağı güçlü antimikrobiyal etkiye sahiptir ancak lavanta yağı, biberiye yağı kadar güçlü etkiye sahip değildir.

Biberiye yağı hakkındaki temel bilinmesi gerekenler aslında bu kadar. Esansiyel yağları tanımak, bilmek ve içeriğini özümsemek onları nasıl ve ne zaman kullanmanız gerektiği konusunda da sizleri aydınlatır. Benim için ayrılan kısmın sonuna geldik bir sonraki yazıda görüşmek üzere.